ТХГН-ийн нэр: Нөмрөг - Дархан цаазат газар
Хамгаалалтанд авсан огноо: 1992-02-01
Хамгаалалтанд авсан тогтоол, шийдвэрийн дугаар: 1992 оны Улсын бага хурлын 11-р тогтоол, 1995 оны УИХ-ын 26-р тогтоол
Газарзүйн байрлал: Хянганы уулархаг мужийн өвөрмөц бүтэц, тогтоцыг агуулсан Хянганы уулын эталон, түүний ойт хээрээс Төв Азийн хуурай хээрт шилжих шилжилтийн онцлогийг онгон төрхөөр нь үзэж танилцах боломжтой цорын ганц нутаг юм.
Засаг захиргааны хуваарь: Дорнод аймгийн Халх гол сумын нутагт оршдог.
Талбайн хэмжээ, га: 320979.46
Хамгаалалтанд авсан үндэслэл: Хянганы экосистем, Манжуурын амьтан, ургамлын аймгийг иж бүрдлээр хамгаалах зорилготой. Дорнод аймгийн Халх гол сумын нутагт улсын хилийн дагуу Хянганы нурууны баруун хэсгийн нам ба дундаж өндөр уулсын ойт хээр, хээрийн мужид оршино. 1992 онд УБХ-ын 11 дүгээр тогтоолоор улсын тусгай хамгаалалтад авч УИХ-ын 1995 оны 26 дугаар тогтоолоор Дархан цаазат газрын ангиллаар баталгаажуулсан.
Дэлхийн унаган байгаль, соёлын өв газар: Үгүй
Хүн ба Шим мандлын нөөц газар: Үгүй
Рамсарын конвенцид бүртгэгдсэн газар: Үгүй
Хил дамнасан ТХГН: Үгүй
Байгаль, газарзүйн онцлог: Ургамлын хувьд манай оронд хаана ч байхгүй Манжуурын элементийг агуулна. Дэгээ, Нөмрөгийн голыг хамарсан Хянганы салбар уулс нь ойт хээрийн бүсэд багтах багахан талбайтай ч байгалийн мужлалаар бие даасан муж болон ялгагдах байгаль газарзүйн маш өвөрмөц ховор тогтоцтой нутаг билээ. Нөмрөгийн ДЦГ-ын хилийн нийт урт нь 242 км ба үүнээс улсын хилтэй давхцаж буй хэсэг нь 160 км юм. Ургамлан нөмрөгт Манжуур, Дагуур Монголын хээрийн ургамал зонхилох бөгөөд Дорнод Сибирийн тайгын ургамлын аймгийн төлөөлөгчид цөөвтөр бий. Хөрсний ялзмагт давхаргын зузаан 0.5-0.7м хүрэх бөгөөд хөрсний үржил шим сайтай тул ургамлаар маш баялаг юм. Энд 70 төрлийн 487 зүйл ургамал тэмдэглэгдсэний дотор өөр хаана ч байхгүй гэгдэх Валерийн тарна, мөн Төв Азийн унаган 10 зүйлийн ургамал байдаг. Хянганы салбар уулс нь монголд төдийгүй дэлхийд ховор уссурийн хандгай болон голын халиу, буга, баавгай, бор гөрөөс, илбэнх, гахай, тоодог, гургуул зэрэг дархан цаазтай ховор амьтан болон ан гөрөөс, жигүүртэн шувуудаар нэн баялаг. Энд 46 зүйлийн амьтан бүртгэгдсэний 24 зүйл нь мэрэгч, туулай хэлбэртнүүд юм. Мөн бор гөрөөс, халиун буга зэрэг хөхтөн амьтадтай. Ховор амьтдаас хар мөрний хандгай, дагуур зараа, евразийн халиу зэрэг нь Монгол улсын улаан номонд оржээ. Манжуурийн номин бол Монголын өөр хаана ч байдаггүй бөгөөд зөвхөн Хянганд тархсан байдаг. Нөмрөг, Халх голын сав нутгаар нийт 263 зүйлийн шувуу бүртгэгдсэнээс 181 нь тус бүсэд өндөглөн зусдаг. Нэн ховор амьтны жагсаалтад орсон 13 зүйлийн шувуу байдгаас Монгол улсын улаан номонд 5 зүйлийн шувуу бүртгэгдсэн байна. Тул, зэвэг, хар мөрний хадран, хар мөрний сугас, нүцгэн варлан, лаговскийн варлан, улаан живэрт, давжаа сугас, морин гүрц, морин загас, толбот морин загас, улаан далбаа, халбаган загас, бор хэлтэг, булуу цагаан, чимхүүр загас, могозой жараа, хар мөрний цулбуурт, гураарь зэрэг загастай. Тул загасны нэг гол нутаг юм. Энд 24 зүйл загас байдгийн 13 нь агнуурын бус загас байна.
Copyright Байгаль орчны мэдээллийн төв. 2017
Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын байр, Жуулчны гудамж 5, Улаанбаатар 15160