ТХГН-ийн нэр: Зэд - Хантай - Бүтээлийн нуруу - Дархан цаазат газар
Хамгаалалтанд авсан огноо: 2011-05-05
Хамгаалалтанд авсан тогтоол, шийдвэрийн дугаар: 2011 оны УИХ-ын 18-р тогтоол
Газарзүйн байрлал: Зэд-Хантай-Бүтээлийн нурууд, тэдгээрийн орчмын газар нутаг хамарна.
Засаг захиргааны хуваарь: Булган аймгийн Тэшиг, Хутаг Өндөр, Сэлэнгэ сумын нутагт оршино.
Талбайн хэмжээ, га: 604265.56
Хамгаалалтанд авсан үндэслэл: Энэхүү газар нутаг нь тайга, дэд тайга, ой, голын хөндийн боролзгонот нугын экосистемийн иж бүрдлийг төлөөлөх бөгөөд Сэлэнгийн савын бэсрэг уулсын мужид хамрагдана. УИХ-ын 2011 оны 18 дугаар тогтоолоор, Дархан цаазат газрын ангиллаар улсын тусгай хамгаалалтад авсан байна.
Дэлхийн унаган байгаль, соёлын өв газар: Үгүй
Хүн ба Шим мандлын нөөц газар: Үгүй
Рамсарын конвенцид бүртгэгдсэн газар: Үгүй
Хил дамнасан ТХГН: Үгүй
Байгаль, газарзүйн онцлог: Энэ нутгийн 59,7%-ийг уулын тайгын ширэгт хөрстэй үетэн бүхий нарс шинэс болон хусан ойгоос бүрдэх дэд тайга, 31,6%ийг уулын тайгын цэвдэгт хөрстэй давжаа бут-ногоон хөвд бүхий шинэс-хушин ба шинэсэн ойгоос бүрдэх тайга эзлэх ба татмын нуга 6,6%, ойт хээр 1,3%, нугат хээр 0,8% тус тус эзэлж байна. Үүнээс харахад энэ нутгийн 91,3%-ийг ой мод бүхий тайга, дэд тайгын экосистем бүрдүүлж байгаа юм. ЗэдХантай-Бүтээлийн нуруу нь эртний тэгшивтэр гадарга бүхий хавтгай орой хяртай, 1600-1800м үнэмлэхүй өндөртэй дундаж уулсаас голлон тогтоно. Зэд-Бүтээлийн нурууны өмнөд хэсгээс Эрэн, Тарвагатай, Азарга, Зэлтэр гэсэн 4 том гол, тэдгээрийн салбарууд эх аван урсдаг. Эдгээр голууд нь ус ихтэй, урсгал түргэнтэй, Сэлэнгэ мөрөн болон түүний томоохон цутгал Эгийн голын ус зүйн горимд тэргүүлэх нөлөөтэй. Мөн Эг-Тарвагатайн бэлчир, Онгон, Хантайн нуруу, Хилийн рашаан, Соронзон хад, Дүгнэгийн хясаа, түүний зураг, бичээс зэрэг байгалийн үзэсгэлэнт болоод түүх дурсгалын газрууд их байдаг. Зэд-Хантай-Бүтээлийн нуруунд ховор болон ховордсон амьтдаас баавгай, буга, хандгай, булга, хүдэр байх ба шувуудаас явлаг сар, цагаан сүүлт бүргэд оршин амьдардаг байна. Энэ бүс нутгийг дархан газрын ангилалд авснаар тэнд явагдаж буй үзэгдэл, өөрчлөлтийн үйл явцыг бусад хам бүрдлүүдтэй нь хамт цогц байдлаар судлан шинжилж, холбогдох хяналт-мониторингийн үнэлгээг системтэйгээр явуулах боломж бүрдүүлж байгаагаараа ач холбогдолтой юм. Нөгөөтэйгүүр энэ бүс нутгийн байгалийн нөөц, баялаг, амьтан, ургамлын олон янз байдлын хадгалалт, хамгаалалтыг сайжруулж, өсөлт, үржлийг нь хангахад чухал ач холбогдолтой.
Copyright Байгаль орчны мэдээллийн төв. 2017
Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын байр, Жуулчны гудамж 5, Улаанбаатар 15160