Ургамлын улаан данс дэлгэрэнгүй харах
Аймгийн нэр: Plantae - Цоргот ургамал - Vascular Plants - Сосудистых растение
Хүрээний нэр: Magnoliophyta - Цэцэгт ургамал - Flowering Plants - Цветковые растение
Ангийн нэр: Asterids - Голгэсэртэн - Asterids - Астровые
Багийн нэр: Lamiales - Мажтан - Mint - Яснотковые
Овгийн нэр: Phrymaceae - Phrymaceae - Phrym family - Фримоковые
Төрлийн нэр: Lancea - Баягзаваа (Ланзуй)
Зүйлийн нэр: Lancea tibetica - Төвд баягзаваа - Ланцея тибетская
Үндсэн шинж, монголоор: 3-10 см өндөр, үндэслэг иштэй, олон наст өвслөг ургамал. Үндэс орчимдоо 6-10 навчтай. Навчны илтэс тонгоруу-өндгөрхүү юм уу хүрзэрхүү, 2-8 см урт, арьсархуу, сууриадаа нарийн, бүтэн захтай юм уу тархай шүдлэг, мохоо юм уу ихэвчлэн шовх оройтой. Цэцэг 3-5-аар цацаг баг цэцэгт нэгдэнэ. Цоморлиг арьслаг, шөвгөн-гурвалжин салбантай. Дэлбэ хоолойрхуу, гүн хөхөөс хөх ягаан, 1.5-2.5 см урт; доод уруулын дунд салбан бүтэн; дээд уруул цэх, гүн 2 салбантай. Жимс өндгөрхүү, улаанаас гүн хөх ягаан. 6-7-р сард цэцэглэж, 7-8-р сард үрлэнэ.
Үндсэн шинж, англиар: Perennial herbs, 3-10 cm tall with a rhizomes. Leaves 6-10; leaf blade obovate, or spatulate, 2-8 cm long, subleathery base tapering, margin entire or sparsely toothed, apex obtuse and usually apiculate. Flowers in fascicles of 3-5 or in a raceme. Calyx, leathery; lobes subulate-triangular. Corolla dark blue to purple, 1.5-2.5 cm long; lower lip middle lobe entire; upper lip erect, deeply 2-lobed. Fruit red to dark purple, ovoid. Flowering in June-July; Fruiting in July-August.
Үнэлгээ хийсэн он: 2011
Үнэлгээ хийсэн баг, монголоор: Р. Тунгалаг (Монгол Улсын Их Сургууль), Д. Нямбаяр (Монгол Улсын Их Сургууль), Ц. Жамсран (Монгол Улсын Их Сургууль).
Үнэлгээ хийсэн баг, англиар: R. Tungalag (National University of Mongolia), D. Nyambayar (National University of Mongolia), and Ts. Jamsran (National University of Mongolia).
Үнэлгээ хянасан баг, монголоор: Б. Бат-Энэрэл (Монгол Улсын Их Сургууль), Б. Аззаяа (Монгол Улсын Их Сургууль)
Үнэлгээ хянасан баг, англиар: B. Bat-Enerel (National University of Mongolia) and B. Azzaya (National University of Mongolia)
Улаан дансны олон улсын үнэлгээ: Үнэлгээ хийгдээгүй
Улаан дансны бүс нутгийн үнэлгээ: Устаж байгаа (УБ) , B2ab(i,iii,iv)
Улаан дансны үнэлгээний үндэслэл, монголоор: Маш хязгаарлагдмал нөхцөлд ургах тул явцуу тархалттай. Монголд зөвхөн хоёр цэгт тэмдэглэгдсэн. Мал бэлчээрлэх, хадлан хадах болон удаан үргэлжлэх ган гачиг тохиох зэрэг нь энэ зүйлд сөргөөр нөлөөлж болзошгүй. Энэхүү ховор ургамлын үндэс, үр, газрын дээрх хэсгийг эмийн зориулалтаар хэт их түүж ашигласнаас үүдэн Хөвсгөл аймгийн Түнэл сумын популяци устаж үгүй болсон тухай мэдээ бий (Ж. Оюумаагийн аман мэдээ 2011).
Улаан дансны үнэлгээний үндэслэл, англиар: This species has been assessed as Critically Endangered because of this species, with only two known populations, appears to have a limited habitat range and a very restricted geographical distribution. Overgrazing of livestock in wetlands, making hay and prolonged droughts may affect susceptibility of this species. There is information on the decline of the population in Tunel sum of Huvsgul province due to overharvesting of roots, seeds and herb of this rare plant for medicinal purposes (J. Oyumaa pers. comm. 2011).
Ургах орчин, монголоор: Голын эргийн марзлаг нуга, цахилдаган шугуйд ургана. Амьдрах орчны төрлүүд: 5. Ус намгархаг газар - 5.1. Байнгын урсгалтай гол /горхи/ гуу жалга.
Ургах орчин, англиар: In Mongolia this species grows on alkaline waterside meadows and iris thickets. Habitat Type: 5. Wetlands (inland) - 5.1. Permanent Rivers, Streams and Creeks.
Улаан дансны дэлхийн тархалт, монголоор: Бутан; Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс; Монгол; Энэтхэг.
Улаан дансны дэлхийн тархалт, англиар: Bhutan; China; India; Mongolia.
Улаан дансны бүс нутгийн тархалт, монголоор: Хөвсгөлийн Түнэл гол, төв ба умард Хангайд тохиолдоно (Грубов 1982, Губанов 1996, Монголын Улаан Ном 1997).
Улаан дансны бүс нутгийн тархалт, англиар: This species occurs in Huvsgul (Tunel river) and Khangai (central and northern) (Grubov 1982, Gubanov 1996, Mongolian Red Book 1997).
Улаан дансны ховордолын шалтгаан, монголоор: 1. Амьдрах орчны алдагдал ба доройтол (хүний нөлөөгөөр) - 1.1. Хөдөө аж ахуй - 1.1.4. Мал аж ахуй-1.1.4.1. Нүүдлийн; 3. Нөөц ашиглалт - 3.2. Эмийн зориулалтаар - 3.2.1. Хувийн хэрэгцээ/орон нутгийн худалдаа; 6. Бохирдол - 6.1. Агаар мандлын бохирдол- 6.1.1. Дэлхийн дулаарал.
Улаан дансны ховордолын шалтгаан, англиар: 1. Habitat loss and degradation (human induced) - 1.1. Agriculture - 1.1.4. Livestock; 3. Harvesting - 3.2. Medicine - 3.2.1. Subsistence use and local trade; 6. Pollution (affecting habitat and species) - 6.1.1. Global warming.
Улаан дансны хамгаалсан байдал, монголоор: Байгалийн ургамлын тухай хууль (1995), Монголын Улаан Номын хоёр удаагийн хэвлэлд (1987 & 1997) нэн ховор статусаар бүртгэгдсэн.
Улаан дансны хамгаалсан байдал, англиар: L. tibetica is included in the List of Very Rare Plants (Mongolian Law on Natural Plants 1995) and included as Very Rare in the Mongolian Red Book (1987& 1997)
Улаан дансны хамгаалах арга хэмжээ, монголоор: 3. Судалгаа - 3.2. Популяцийн тоо толгой болон хэмжээ, 3.3. Биологи ба экологи, 3.6. Ашиглалт, хэрэглээний түвшин; 5. Зүйлд чиглэсэн үйл ажиллагаа - 5.1. Сэргээн нутагшуулах, 5.7. Шилжүүлэн үржүүлж хамгаалах арга хэмжээ - 5.7.1. Тэжээмэл нөхцөлд үржүүлэх/цэцэрлэгт тарималжуулах, 5.7.2. Генийн сан.
Улаан дансны хамгаалах арга хэмжээ, англиар: 3. Research actions - 3.2. Population numbers and range, 3.3. Biology and Ecology, 3.6. Uses and harvest levels; 5. Species-based actions - 5.1. Re-introductions, 5.7. Ex situ conservation actions - 5.7.1. Artificial propagation, 5.7.2. Genome resource bank.
 Буцах
Байгаль орчны мэдээллийн төв.
Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын байр, Жуулчны гудамж 5, Улаанбаатар 15160
Ерөнхий болон сорилын биологийн хүрээлэн
13330 Улаанбаатар хот, Баянзүрх дүүрэг, Энхтайваны өргөн чөлөө 54б,