Ургамлын улаан данс дэлгэрэнгүй харах
Аймгийн нэр: Plantae - Цоргот ургамал - Vascular Plants - Сосудистых растение
Хүрээний нэр: Magnoliophyta - Цэцэгт ургамал - Flowering Plants - Цветковые растение
Ангийн нэр: Asterids - Голгэсэртэн - Asterids - Астровые
Багийн нэр: Gentianales - Дэгдтэн - Gentian - Горечавковые
Овгийн нэр: Gentianaceae - Дэгдтэн - Gentian family - Горечавковые
Төрлийн нэр: Gentiana - Дэгд
Зүйлийн нэр: Gentiana algida - Өлчир дэгд - Горечавка холодная
Үндсэн шинж, монголоор: 8-20 см өндөр олон наст өвс. Үндэслэг иш богинохон. Иш энгийн, эгц босоо, бараг нүцгэн. Үндэс орчмын навчис эгц босоо; илтэс ихэвчлэн тууш нугалаастай, шугаман-зуувангаас юлдэрхүү, 2-5.5 см урт, 3-5 мм өргөн, сууриадаа нарийн. Ишний навчис 1-3 хос; илтэс нарийн зуувангаас юлдэн-өндгөрхүү, 1.8-2.8 см урт, мохоо, 1-3 судалтай. Цэцэг ганц юм уу хааяа 2-3 (8)-аар оройн бамбайд нэгдэнэ. Цоморлиг хонхорхуу. Дэлбэ цайвар шар юм уу цайвар шар-ногоон, хөх судалтай, заримдаа салбан хөх толботой, хонхон- хоолойрхуугаас юүлүүрэрхүү, 4-5 см урт, дэлбэн хоорондох нугалаас далиу тайрмал. Дохиур дэлбийн хоолойн дунд хэсэгт бэхлэгдсэн. Хонгорцог өндгөрхүү-зууван, 2-3 см урт. 7-9-р сард цэцэглэж, үрлэнэ.
Үндсэн шинж, англиар: Perennial herbs, 8-20 cm tall. Rhizomes short. Stems erect, simple, subglabrous. Basal leaves in 1-3 erect rosettes; leaf blade usually folded, linear-elliptic to lanceolate, 2-5.5 cm long, 3-5 mm wide, base narrowed. Stem leaves 1-3 pairs; leaf blade narrowly elliptic to ovate-lanceolate, 1.8-2.8 cm long, obtuse, veins 1-3. Flowers solitary, rarely in terminal 2 or 3(-8)-flowered cymes. Calyx campanulate. Corolla pale yellow to pale yellow-green, with blue stripes, sometimes with blue spots in limbs, tubular-campanulate to funnelform, 4-5 cm; plicae obliquely truncate. Stamens inserted at middle of corolla tube. Capsules ovoid-ellipsoid, 2-3 cm. Flowering and fruiting in July-September.
Үнэлгээ хийсэн он: 2011
Үнэлгээ хийсэн баг, монголоор: Р. Тунгалаг (Монгол Улсын Их Сургууль), Д. Суран (Монгол Улсын Их Сургууль), Ц. Алтанзул (Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургууль).
Үнэлгээ хийсэн баг, англиар: R. Tungalag (National University of Mongolia), D. Suran (National University of Mongolia), and Ts. Altanzul (Mongolian State University of Agriculture).
Үнэлгээ хянасан баг, монголоор: Х. Чин (Хятадын Шинжлэх Ухааны Академи, БНХАУ), Ж. Санжид (Оюу Толгой ХХК), Г. Батбаяр (Степ Форвард Хөтөлбөр), Х. Оюунбилэг (Хустайн Байгалийн Цогцолборт Газар).
Үнэлгээ хянасан баг, англиар: H. Qin (Chinese Academy of Sciences, China), J. Sanjid (Oyu Tolgoi LLC), G. Batbayar (Steppe Forward Programme), and Kh. Oyunbileg (Hustai National Park).
Улаан дансны олон улсын үнэлгээ: Үнэлгээ хийгдээгүй
Улаан дансны бүс нутгийн үнэлгээ: Устаж болзошгүй (УБо) , A4ac
Улаан дансны үнэлгээний үндэслэл, монголоор: Хэдийгээр энэ ургамал өргөн тархалттай боловч амьдрах орчин доройтож, популяцийн чиг хандлага буурах төлөвтэй тул Устаж болзошгүй зэрэглэлд багтаасан. Өнөөгийн байдлаар эмийн болон худалдах зорилгоор түүж ашиглах, хуурайшилт, ойн түймэр зэрэг гадны нөлөө, амьдрах орчны нөхцөл хязгаарлагдмал зэрэг хүчин зүйлийн улмаас устах эрсдэл нэмэгдсээр байна. Эрчимтэй түүж ашигласны улмаас бие гүйцсэн бодгалийн тоо ихэд буурсан. Энд дурдсан бүхэн тухайн зүйл ургамлын тархац болон эзлэх нутгийн хэмжээ багасах шалтгаан болж байна.
Улаан дансны үнэлгээний үндэслэл, англиар: Although this species has a wide distribution, it is assessed as Endangered because of it has undergone habitat loss and the population trend is decreasing. Currently, the greatest threat to this plant is collection for medicines and for trade, and droughts, forest fires and the restricted habitat range. The number of mature individuals has been decreasing due to intensive harvesting. These factors are causing a decline in the extent and occupancy of this species.
Ургах орчин, монголоор: Өндөр уулын бүслүүр болон ойн дээд хэсэгт чийглэг, намгархаг нуга, намагжсан асгараг, горхийн эрэг, хөвд-хагтай тундр, боролж, хуш-шинэсэн ой, тэдгээрийн захаар ургана.
Ургах орчин, англиар: In Mongolia this species grows on damp and swampy meadow plots, bogged rock fields, brook banks, mosslichen tundra, dwarf birch thickets, cedarpine-larch forests and their fringes in alpine belt and upper part of forest belt. Habitat Type: 4.Grassland - 4
Улаан дансны дэлхийн тархалт, монголоор: Америкийн Нэгдсэн Улс; Бутан; Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс; Казакстан; Канад; Киргизстан; Монгол; Оросын Холбооны Улс; Солонгосын хойг; Энэтхэг; Япон.
Улаан дансны дэлхийн тархалт, англиар: Bhutan; Canada; China; India; Japan; Kazakhstan; Korea; Kyrgyzstan; Mongolia; Russian Federation; United States.
Улаан дансны бүс нутгийн тархалт, монголоор: Хөвсгөл, Хэнтий, Хангай (төв), Монгол-Алтай (баруун хойд), Говь-Алтайн (Их Богд уул) тойрогт тохиолдоно (Грубов 1982, Губанов 1996, Монголын Улаан Ном 1997).
Улаан дансны бүс нутгийн тархалт, англиар: This species occurs in Huvsgul, Hentii, Khangai (central), Mongol-Altai (northwestern), and Gobi-Altai (Ih Bogd mountain) (Grubov 1982, Gubanov 1996, Mongolian Red Book 1997).
Улаан дансны ховордолын шалтгаан, монголоор: 1. Амьдрах орчны алдагдал ба доройтол - 1.1. Хөдөө аж ахуй - 1.1.4. Мал аж ахуй - 1.1.4.1. Нүүдлийн, 1.4. Дэд бүтцийн хөгжил - 1.4.3. Аялал жуулчлал, 1.7. Гал түймэр; 3. Нөөц ашиглалт - 3.2. Эмийн зориулалтаар - 3.2.1. Хувийн хэрэгцээ/орон нутгийн худалдаа; 7. Байгалийн гамшиг - 7.1. Ган гачиг; 9. Дотоод хүчин зүйлс - 9.1. Хязгаарлагдмал тархалт, 9.2. Нөхөн сэргэлт/үржил/регенераци муу.
Улаан дансны ховордолын шалтгаан, англиар: 1. Habitat loss and degradation (human induced) - 1.1. Agriculture - 1.1.4. Livestock -1.1.4.1. Nomadic, 1.4. Infrastructure development - 1.4.3. Tourism and recreation, 1.7. Fires; 3. Harvesting - 3.2. Medicine - 3.2.1. Subsistence use and local trade; 7. Natural disasters - 7.1. Drought, 7.4 Wildfire; 9. Intrinsic Factors - 9.1. Limited dispersal, 9.2. Poor recruitment, reproduction and regeneration.
Улаан дансны хамгаалсан байдал, монголоор: Байгалийн ургамлын тухай хууль (1995), Монголын Улаан Номын хоёрдугаар хэвлэлд (1997) нэн ховор статусаар бүртгэгдсэн.
Улаан дансны хамгаалсан байдал, англиар: G. algida is included in the List of Very Rare Plants (Mongolian Law on Natural Plants 1995) and Mongolian Red Book (1997) as Very Rare.
Улаан дансны хамгаалах арга хэмжээ, монголоор: 1. Бодлогод чиглэсэн үйл ажиллагаа - 1.2. Хууль тогтоомж - 1.2.2. Хэрэгжүүлэх - 1.2.2.2. Үндэсний түвшинд; 3. Судалгаа - 3.2. Популяцийн хэмжээ, 3.3. Биологи ба экологи, 3.9. Өөрчлөлтийн чиг хандлага/мониторинг; 4. Амьдрах орчин ба тухайлсан газарт чиглэсэн үйл ажиллагаа - 4.2. Нөхөн сэргээх; 5. Зүйлд чиглэсэн үйл ажиллагаа - 5.7. Шилжүүлэн үржүүлэх - 5.7.2. Генийн сан.
Улаан дансны хамгаалах арга хэмжээ, англиар: 1. Policy-based actions -1.2. Legislation -1.2.2. Implementation -1.2.2.2. National level; 3. Research actions - 3.2. Population numbers and range, 3.3. Biology and Ecology, 3.9. Trends and Monitoring; 4. Habitat and site-based actions - 4.2. Restoration; 5. Species-based actions - 5.7. Ex situ conservation actions - 5.7.2. Genome resource bank.
 Буцах
Байгаль орчны мэдээллийн төв.
Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын байр, Жуулчны гудамж 5, Улаанбаатар 15160
Ерөнхий болон сорилын биологийн хүрээлэн
13330 Улаанбаатар хот, Баянзүрх дүүрэг, Энхтайваны өргөн чөлөө 54б,