Ургамлын улаан данс дэлгэрэнгүй харах
Аймгийн нэр: Plantae - Цоргот ургамал - Vascular Plants - Сосудистых растение
Хүрээний нэр: Magnoliophyta - Цэцэгт ургамал - Flowering Plants - Цветковые растение
Ангийн нэр: Asterids - Голгэсэртэн - Asterids - Астровые
Багийн нэр: Apiales - Майлцтан - Carrot - Сельдерейные
Овгийн нэр: Apiaceae - Mайлцтан (Шүхэртэн) - Carrot, Umbell family - Сельдериевые (Зонтичные)
Төрлийн нэр: Ferula - Хавраг
Зүйлийн нэр: Ferula feruloides - Залаархаг Хавраг - Giant Fennel
Үндсэн шинж, монголоор: 1 м хүртэл өндөр олон наст өвслөг ургамал. Үндэс бүдүүн, луувантай төсөө бүхий хэлбэртэй. Иш бахим, ганц юм уу хааяа 2-4, сийрэг үслэгтэй. Суурийн навчис өргөн өндгөрхүү, гурвантаа- дөрвөнтөө өдлөг цуулбар, өтгөн үсэрхэг. Шүхэр баг цэцэг давхарлаж байрласан, салаалсан, нэг салаанд ихэнхдээ хэд хэдэн энгийн шүхэр тойруулгаар байрлана. Шүхэр хөндлөн огтлолдоо 2 см, ороолтонцор жижигхэн, эрт унамтгай; шүхрэнцэр 10 орчим цэцэгтэй. Үр зуувгар, ховил дээр 1, комиссур дээр 2 шүүрлийн сувагтай. 5-р сард цэцэглэж, 6-р сард үрлэнэ.
Үндсэн шинж, англиар: Perennial herbs, up to 1 m tall. Root fusiform. Stem stout, solitary, rarely 2-4, sparsely pubescent. Basal leaf blade broadly ovate, ternate-4-pinnatifid; densely pubescent, deciduous. Inflorescence copiously cymose-branched, often several simple umbels successively verticillate on the same branch; umbels ca. 2 cm across; bracteoles small, deciduous; umbellules ca. 10-flowered. Fruit ellipsoid; vittae 1 in each furrow, 2 on commissure. Flowering in May; Fruiting in June.
Үнэлгээ хийсэн он: 2011
Үнэлгээ хийсэн баг, монголоор: Р. Тунгалаг (Монгол Улсын Их Сургууль), Д. Суран (Монгол Улсын Их Сургууль), Ц. Алтанзул (Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургууль).
Үнэлгээ хийсэн баг, англиар: R. Tungalag (National University of Mongolia), D. Suran (National University of Altanzul (Mongolian State University of Agriculture).
Үнэлгээ хянасан баг, монголоор: Х. Чин (Хятадын Шинжлэх Ухааны Академи, БНХАУ), Ж. Санжид (Оюу Толгой ХХК), Г. Батбаяр (Степ Форвард Хөтөлбөр), Х. Оюунбилэг (Хустайн Байгалийн Цогцолборт Газар).
Үнэлгээ хянасан баг, англиар: H. Qin (Chinese Academy of Sciences, China), J. Sanjid (Oyu Tolgoi LLC), G. Batbayar (Steppe Forward Programme), and Kh. Oyunbileg (Hustai National Park).
Улаан дансны олон улсын үнэлгээ: Үнэлгээ хийгдээгүй
Улаан дансны бүс нутгийн үнэлгээ: Устаж болзошгүй (УБо) , A2cd
Улаан дансны үнэлгээний үндэслэл, монголоор: Популяцийн бууралт, тархац болон эзлэн амьдрах нутгийн хэмжээ багасаж байгаад үндэслэн Устаж болзошгүй хэмээн үнэлсэн. 100 км2–аас бага талбайд тархаж, 10 км2 хүрэхгүй нутгийг эзлэн оршино. Энэхүү ховор ургамлын үндэс, үр, ногоон массыг эмийн зориулалтаар хэт их ашигласнаас популяци багасаж буй тухай мэдээлэл бий (Суран 1996).
Улаан дансны үнэлгээний үндэслэл, англиар: Species assessment has been based on population reduction, and swift decline of occurrence and occupancy. Extent of occurrence is less than 100 km2, and area of occupancy less than 10 km2. There is information on the decline of population due to overharvesting of roots, seeds and herb of this rare plant for medicinal purposes (Suran 1997).
Ургах орчин, монголоор: Цөлийн чулуурхаг, хайргархаг газар ургана.
Ургах орчин, англиар: In Mongolia this species grows on desert gravels. Habitat Type: 8. Desert - 8.2. Temperate (Desert steppe)
Улаан дансны дэлхийн тархалт, монголоор: Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс; Казакстан; Киргизстан; Монгол; Оросын Холбооны Улс; Узбекистан.
Улаан дансны дэлхийн тархалт, англиар: China; Kazakhstan; Kyrgyzstan; Mongolia; Russian Federation; Uzbekistan.
Улаан дансны бүс нутгийн тархалт, монголоор: Монгол-Алтай (Ямаат, Сонгинот), Зүүнгарын говийн (Их Онгог, Шар булаг, Билүүтийн хөтөл) тойрогт тохиолдоно (Бекет и др. 1982, Губанов 1996, Монголын Улаан Ном 1997)
Улаан дансны бүс нутгийн тархалт, англиар: This species occurs in Mongol-Altai (Yamaat mountain, Songinot river) and Zuungar Gobi (Ih Ongog, Shar bulag, Biluutiin Hutul) (Beket etal 1982, Gubanov 1996, Mongolian Red Book 1997).
Улаан дансны ховордолын шалтгаан, монголоор: 1. Амьдрах орчны алдагдал ба доройтол (хүний нөлөөгөөр) - 1.1. Хөдөө аж ахуй - 1.1.4. Мал аж ахуй - 1.1.4.1. Нүүдлийн; 3. Нөөц ашиглалт - 3.2. Эмийн зориулалтаар - 3.2.1. Хувийн хэрэгцээ/орон нутгийн худалдаа; 7. Байгалийн гамшиг - 7.1. Ган гачиг, 7.2. Шуурга/үер; 9. Дотоод хүчин зүйлс - 9.1. Хязгаарлагдмал тархалт, 9.2. Нөхөн сэргэлт/үржил/регенераци муу.
Улаан дансны ховордолын шалтгаан, англиар: 1. Habitat loss and degradation (human induced) - 1.1. Agriculture - 1.1.4. Livestock -1.1.4.1. Nomadic; 3. Harvesting - 3.2. Medicine - 3.2.1. Subsistence use and local trade; 7. Natural disasters - 7.1. Drought, 7.2. flooding; 9. Intrinsic Factors - 9.1. Limited dispersal, 9.2. Poor recruitment, reproduction or regeneration.
Улаан дансны хамгаалсан байдал, монголоор: Байгалийн ургамлын тухай хууль (1995), Монголын Улаан Номын хоёрдугаар хэвлэлд (1997) нэн ховор статусаар бүртгэгдсэн.
Улаан дансны хамгаалсан байдал, англиар: F ferulaeoides is included in the Mongolian Law on Natural Plants (1995) and Mongolian Red Book (1997) as Very Rare.
Улаан дансны хамгаалах арга хэмжээ, монголоор: 1. Бодлогод чиглэсэн үйл ажиллагаа - 1.2. Хууль тогтоомж - 1.2.2. Хэрэгжүүлэх - 1.2.2.2. Үндэсний түвшинд; 3. Судалгаа- 3.1. Ангилалзүй, 3.2. Популяцийн тоо толгой болон хэмжээ, 3.3. Биологи ба экологи, 3.9. Өөрчлөлтийн чиг хандлага/мониторинг; 4. Амьдрах орчин ба тухайлсан газарт чиглэсэн үйл ажиллагаа - 4.2. Нөхөн сэргээх; 5. Зүйлд чиглэсэн үйл ажиллагаа - 5.3. Тогтвортой хэрэглээ - 5.3.1. Байгалийн нөөц ашиглалтын менежмент, 5.7. Шилжүүлэн үржүүлж хамгаалах арга хэмжээ - 5.7.2. Генийн сан.
Улаан дансны хамгаалах арга хэмжээ, англиар: 1. Policy-based actions -1.2. Legislation -1.2.2. Implementation -1.2.2.2. National level; 3. Research actions -3.1. Taxonomy, 3.2. Population numbers and range, 3.3. Biology and Ecology, 3.9. Trends and Monitoring; 4..Habitat and site-based actions - 4.2. Restoration; 5. Species-based actions - 5.3. Sustainable use -5.3.1. Harvest management, 5.7. Ex situ conservation actions - 5.7.2. Genome resource bank.
 Буцах
Байгаль орчны мэдээллийн төв.
Цаг уур, орчны шинжилгээний газрын байр, Жуулчны гудамж 5, Улаанбаатар 15160
Ерөнхий болон сорилын биологийн хүрээлэн
13330 Улаанбаатар хот, Баянзүрх дүүрэг, Энхтайваны өргөн чөлөө 54б,